highfalutin-fetid
highfalutin-fetid
highfalutin-fetid
highfalutin-fetid

Нууц Биш

Tаны чөлөөт амралтанд зориулав

2015 оны 3-р сарын 30, Даваа гариг, 19:29

Ноён уулын онгон

Нийтэлсэн Н.Бадарч

medee- 000675

Хурц бол арван хүүхэдтэй айлын ууган хүү юм. Дээд сургууль төгсөөд мэргэжлээрээ ажиллаж байтал үйлдвэр нь хувьчлагдаж ажилгүй болсон түүнд тээврийн жолооч аавыгаа багаас даган машин жолоодож сурсан нь л цаашид аминд нь оржээ

Эцгийн гэрээс гарсаар олон жилийн турш орон нутагт шатахуун зөөж явсаар эцгээс нь үлдсэн гол хөрөнгө ЗИЛ-130  нь эвдэрч цааш хөдлөхөө болсноор гэр бүлээрээ Түнхэл тосгонд ирж хувийн аж ахуй эрхлэн суурьшив. Түнхэл бол Хэнтийн нурууны салбар уулсын нэг болох Ноён уулын бүс нутаг алт эрдэнэсээр баян Гацууртын амнаас ердөө л саахалт айлын зайтай оршдог хэдхэн мянган оршин суугчтай жижигхэн суурин юм. Бороогийн ойролцоох Сүжигт, Зурамт, Хужирт амдаас Гацуурт 7,5 км. бөгөөд эндээс Түнхэл, Мандал сум орох гол урсгал зам эхэлдэг. Сүүлийн хэдэн хоног тэнгэр хангай нэг л ёозгүй энэ нутгийнхны тахидаг Ноён уулын орой үргэлж манатай харагдана. Энэ үдэш тэнгэр ажваас уулын оройд манан улам бүтүүрч, чанагш тэнгэрийн хааяа улайрсан харагдана. Хурц үхрээ хашиж, хэдэн гахай, шувуугаа тэжээгээд гэртээ орж эхнэрийнхээ хийсэн гурилтай хоолыг идэж аваад “Цагийн хүрд”-ээр цаг агаар харахаар телевизорынхоо өмнө суулаа. Шийдлийн засаг, шилэн данс, төрийн сайд, өрийн тааз, төмөр зам, төсвийн тодотгол хэмээн хөвөрсөн мэдээллийг сонссон Хурц хм, хм... хэмээн айх, гайхахын заагт сууж байснаа гэнэт ухасхийн өндийснээ “Ээ улаан цус, Ээ улаан цус” хэмээн харааж л эхлэв. Телевизээр Гацууртын ордыг гадныy компанид ашиглуулах тухай мэдээ гарч байна. Анх Гацууртыг яаж сүйрүүлсэн болон “Бороо гоулд” компанийн орон нутагт тарьсан уршгийг тэрээр сайн мэдэх билээ. Одоо тэд шүтлэг, тайлгатай Ноён уулынх нь хэсэг болох “Гацууртын орд” түүний амьдарч буй орчинд халдах гэж байна. Хан Хэнтийн нурууны салбар уулсын дунд монголчуудын алтан түүхийг хэвлийдээ тээсэн эртний сурвалжит нэгэн сүрлэг хангайг Хараагийн Ноён уул хэмээн нэрлэдэг нь цаанаа нарийн учиртай юм. Ноён уулын умард этгээд, Балж, Гачуурт, Улиаст голуудын сав газарт Хүннү гүрнээс Монголыг хүртлэх хоёр мянгаад жилд бий болсон түүх соёлын дурсгал бий. Түүнийг хөвөөлөн урсах болор тунгалаг голууд дагуух хөндийд нь орших ам болгон нь алт эрдэнэсээр баян, ус нь цэнгэг, уул нь сүрлэг, хөндий тал нь өвс ургамалаар элбэг эрээн хүрийг Хонин нуга гэдэг бөгөөд тэнд Богд хаан тахилга үйлдэж амардаг байв. Нөгөө нэг хэсэг нь Зүүнхараагийн баруун өмнөхөн 30 км орших Бороо голын эхэнд орших Бороогийн орд, Ноён уулын өмнөх Борнуур сумын нутгийг дамнан орших Гацууртын орд бол алт эрдэнэсийн орон  бөлгөө.  Монголын түүхэн сурвалжуудаас үзэхэд Хатан Туулын Богд уул, Хараа голын Ноён уул, Хан Хэнтийн Бурхан халдун хэмээх гуравхан газрыг төв халхад эртний тахилгатай, дархлагдсан онгон дагшин газар хэмээн нэр заасан байдаг билээ. Монгол нутагт уул нуруу элбэг боловч энэ гурван уулыг дархалсан учир нь гэвээс эдгээр газрууд бол экологийн тэнцвэр хадгалах амин цэгүүд буюу хүүхдийн зулай шиг эмзэг гэдгийг хэлж буй хэрэг. Энэ бол өнө эртнээс уламжлагдсан байгаль орчноо хамгаалах монгол арга ухаан буюу эцэг өвгөдөөс маань бидэнд үлдээсэн сургамж, мөнхийн гэрээс  юм.  Хараагийн Ноён уулнаас олдсон |1924-1925 онд П.К Козловын экспедици |1923-1926| түүнээс хойш 2005, 2013 ондуудад монголчууд илэрүүлсэн  2000 гаруй жилийн тэртээ оршин тогтнож байсан эртний Хүннү гүрний язгууртны булш, Орхон, Сэлэнгэ, Хараа, Ерөө, Ивэн, Бургалтайн голын сав нутагт эртний тариалангийн ул мөр, хүн төрөлхтөний анхдагч голомт байсныг 1974 онд Шаамараас олдсон төв Азид хүний амьдрал эхэлсэн он цагийг гэрчлэх нэн эртний хүний араг яс ”Шаамарын хүн” хэмээн нэрлэгдсэн тэр ховор олдвор болон бусад эсгий ширмэл эд зүйлсийг бүгдийг нь оросууд авч явсан одоо ОХУ, Санкт-Петрбургийн дэлхийд алдартай Эрмитажийн музейд бий. Мөн Козловын экспедицийн үед дадлага хийж явсан Петрбургийн их сургуулийн оюутан В.Казакевичийн “Монгол эрийн толгой” нэрээр гаргасан Жа лам Дамбийжаагийн толгой ч энэ музейд байдаг. Козловын олсон эдгээр булш дэлхийн хэмжээний том нээлт хэмээн тооцогдож түүний хувьд алдар нэрийг нь дэлхийд мандуулсан онцгой үйл явдал болсон юм. Хүннүгийн булшнаас МЭӨ нэгдүгээр зууны үед хамрагдах ноосон, торгон, бөс, мод, төмөр эдлэл болон төв Азийн бусад орны гаралтай ваар сав олдсон нь Зүүн хүннү нарын соёлын нөлөө хэрхэн байсныг харуулах биет өвийн гэрч юм. Энэ бүхэн бол хорьдугаар зуунд олдсон хамгийн үнэтэй археологиийн нээлт хэмээн оросын эрдэмтэд онцгойлон тэмдэглэсэн байдаг. Иймээс өнөөгийн Сэлэнгэ аймгийн Мандал сумын нутагт хүн төрөлхтөний түүхэнд хамгийн анхны төрт улсыг байгуулж байсан  хүннү нарын булш олноор олдсон нэн чухал нутаг бөгөөд монголчууд Хүннүгээс гаралтай болохыг баталсан түүхийн бодит баримт юм. Өдгөө Монголын төрд шургалсан шуналт хүмүүс гадныхантай нийлж өөрсдийн үүсэл гарлын түүхэн баталгааг агуулсан эдгээр газруудад уул уурхайн олон компаниуд үйл ажиллагаа явуулах гэж буй нь монголоо гэсэн сэтгэлтэй олны санааг зовоож байгаа юм. Та бүхэн мөн Хүннүгээс гаралтай юм шүү, Ноёдоо хэмээн сануулмаар.

Хараагийн Ноён уул хавийн бүс бол улсын онцгой хамгаалалтад байх ёстой монгол угсаатны түүхийн эх сурвалж, гурван зуугаад км үргэлжлэн урсах үзэсгэлэн тунгалаг Хараа голын эх судсыг амилуулагч жижиг горхи голууд энд бий. Оор монгол түмний алтан түүх Модун Шанью хааны луут ордны буурь, хүннү нарын булш бунхныг хэвлийдээ тээсэн энэ уул бол эцэг өвгөдийн маань шүтээн, онгон тахилгатай нутаг  юм. Сүүлийн хэдхэн жил монголчууд бид эцэг өвгөдийн эрхэм захиасыг умартан Ноён уулынхаа  байгальд орчинд  хүйтэн гараар хандаж, бусдын идэш болгожээ. УИХ-аас 1997 онд Ашигт малтмалын хуулиар “Бороо гоулд” компанийн |Сүүлд “Сентерра гоулд” болсон| нэр дор гаднынхан арван таван жилийн тогтвортой байдлын гэрээ гэгчийг Монголын засгийн газартай байгуулж эхний таван жилд нь тэд 100 хувь татвараас  чөлөөлөгдөхөөр болсон байдаг. Тэр үед энэ гэрээ бол тийм ч ашигтай, ийм ч сайн гээд ядуу ард түмэн биднийгээ амьдаар нь диваажинд аваачих юм ярьж байлаа төр засаг маань. Харин нөгөөдүүл нь татваргүй таван жилдээ бүх нөөцийг нь ухаж аваад хоосон хонгил, нүх үлдээгээд гараад явчихсан юм. Ингэж Монгол улс бүх баялагаа сул тавьж өгөөд, дээр нь НӨТ-ын буцаалт гэж 2,8 тэрбум төгрөгийн өртөй үлдсэн гэж эрдэмтэд хэлсэн байдаг. Амьдаараа диваажинд очих нээ гэж горьдож байсан гэнэн монголчууд  бидний хувьд бол диваажинд үхэж байж л очдог гэдгийг ойлгох л сургамж үлдсэн дээ.

 “Амташсан хэрээ арвангурав”... гэж өдгөө эргээд Гацууртын ордыг гадны нөгөөх компанид “ХОГ” дор өгөх болчихоод байна. “ХОГ” гэж Хөрөнгө оруулалтын гэрээг товчилж буй. Гацуурт бол Бороогоос ч эмзэгхэн түүхийн болон байгалийн тогтолцоотой газар юм.

Энэ үдшийг тавгүйхэн өнгөрөөсөн Хурц эртлэн орондоо орж  элдвийг бодож хөрвөөсөөр сая унтсан ч тухтай нойрсож чадсангүй байсаар зүүрмэглэв

Тэрээр цэцэг жимс алаглан, зүсэн зүйлийн жигүүртэн шувууд, ан амьтантай хамт бүгд өтгөн манан дунд Гацууртын голын эргээр алхаж явлаа. Онгон дагшин байгалиараа ч, өнгөн доорхи баялагаараа ч хорвоод хосгүй энэ хэсэг бол түүний шүтэн биширдэг онгон хайрхан Ноён уулын бүс нутаг мөн байв. Энд араатан, жигүүртэн, амьтан хүн хэн хэндээ халдалгүй зэрэгцэн оршино. Ойр хавийнхан зуны дэлгэр цагаар үүгээр хөдөөлж хөрсөн дороос нь оргилох рашаан усанд орж, хонин сүргээ энэ нугад билчээн онгон хайрханы оёороор олны хөл ихтэй, тэртээд уулын орой сүртэйеэ дүнхийн харагдана. Өнөөдөр энд Ноён уулын тайлга болж буй тул ийнхүү хөл хөдөлгөөн дуу шуугиан ихтэй байв. Энэ бүхнийг тэрээр багаас мэдэх боловч хэн ч түүнийг тоохгүй, хэн ч түүнтэй ярихгүй байх аж. Уулын орой дахь нэгэн агуйн өвөрт лам нар маани уншин, хонх дамар, бүрээ бишгүүр хангинан, арц, хүж үнэртнийг уугиулан мөргөлчид том мөнгөн цар дүүрэн шүүс, идээ өргөх боловч энэ агуйд хэн ч үл ойртох ажгуу. Ойртож зүрхлэдэггүйн учир нь “Энэ нутгийг бүхнээс хамгаалж бай” хэмээн Хан тэнгэрээс зарлигдсан их Ноён уулын онгон савдаг, аймшиггүй хүчит алмасын сүрэг тэр агуйд амьдардаг юмсанж. Бие асар том, хүч чадал хосгүй, соёо савруу нь гант мэсийн адил тул юунаас ч үл айх ба эдгээр алмастай тааралдсан цоохор ирвэс, сүрэг чоно, хүрэн баавгай цөм л сүүлээ хавчин зугатах аж. Алмас бол хүн мэт ухаан, амьдралын хэмнэлтэй, нэгэн угшлаараа сүрэглэн амьдардаг амьтан юм. Иймээс түүнийг хүн хар гөрөөс хэмээн нэрлэдэг ч хүнээс ялгаатай нь түүнд шунал гээч юм огт байдаггүй ажээ. 

Хонин нугын оролцоох уул хад алт эрдэнэсээрээ хосгүй баян тул шуналт хүнийг ойртуулж үл болох нутаг байв. Хэрэв тэр аюулд автвал энэ нутаг маш аймшигт гай зүтгэрт өртөн түүнээс үүссэн муу ёрын манан тэр орчныг дайраад зогсохгүй нарны гэрлийг халхалж ч болох аж. Тэгвээс энэ нутаг ус бүхлээрээ гай гамшигт нэрвэгдэн, амьтан хүнд учруулах лай зүтгэрийг давах аргагүй хэмээн номлодог байв. Энэ нь энд орших олон хүн, амьтан, өвс ургамал, гол горхи устаж үгүй болно гэсэн үг юм. Иймээс энэ бүхнийг эс хамгаалваас энэ нутаг орон юу болж хувирах вэ? хэмээн сүсэглэн энд хавьтсан хэнийг ч болов алмасууд урж тасдчин хаядаг байж. Алт гэдэг зөв ашиглаж чадвал арвин баялаг ч, шуналд автсан атгаг санаат хүн олвоос хэнийг ч эс өрөвдөнө. Тэрхүүг санааг хүний биеэс салгахад нэн хэцүү аж. Хонин нугын эхэнд орших сүрлэг уулын бэл хормой дахь энэ хэсгийг Алмасын агуй гэх ба тэнд алт гээч шар талст, шороо мэт хуйларч агуйн хажуугаар урсах жижиг горхины ёроол шаргалтан харагдах агаад эгц цавчим ханан хадан цохио дахь алтны судал нарны гэрэлд солонгын өнгөөр гялалзах нь үнэхээр лусын оронд ирэв үү гэлтэй.

 Анх эдгээр алмасын өвөг удам тэнгэрийн зарлигаар энэ агуйд иржээ. Сүргийн толгой хамгийн зоригт алмас агуйд эхэлж орвоос хав харанхуй, хана ёроолыг тэмтрэн үзвээс түүнийг бүрхсэн язмаг мэт нойтон зүйл сарвууд нь наалдаж байв гэнэ. Түүний таагүй үнэрт нь амьсгаа давчдавч зоригт алмас тоосонгүй туучин алхваас гулгараа газар халтирч унан алдав. Хөл дороос нь гэнэт нар ургах мэт нүд гялбам шар өнгө солонгорон харанхуй агуйг түүдэг галын дөл мэт гийв. Энэ үер адраас унжсан үй олон сарьсан багваахайнууд сэрж шуугилдахад алмас сая учрыг мэдэж цааш алхваас багваахайн чимээгээр эр эм хоёр ирвэс сэрж архиралдан босч ирэв. Агуйн төлөө тэдний дунд амь тэрссэн аймшигт тулаан боллоо. Нөгөөх алмас эрэгчин ирвэстэй уралцан түүний амыг гараар тэлэн эрүүг заан, ирвэс ч хурц хумсаараа алмасын өрөөсөн нүдийг самардаж сохлов гэнэ. Энэ хооронд бусад алмасууд ирж нөгөөх эмэгчинг нь тал талаас нь тэлж тасдчин хаяснаар тэд энд эзэн суусан аж. Үүнээс хойш тэд ойн зэрлэг араатнуудтай нэг бус удаа тулалдан эх баялагаа хамгаалах үүргээ элэнц хуланцаасаа амь тавин залгуулсаар  олон жил болж хамгийн сүүлд нэг ягчис нялх моншийн хамт үлджээ. Ягчис гэж эм алмас, монш гэж зулзагыг нь хэлнэ. Энэ үеэр тэр ганцаар хамгийн хэцүү дайсан  хүнтэй анх учрав.

 Нэг удаа хөгшин ягчис нялх моншоо хадан дээр суулган өөрөө дэргэд нь идэш хайж байгаад элээд шүүрүүлчихэж. Ягчис хойноос нь хөөвч элээ нялхыг орилуулж аймшигт хурц сарвуудаа тас базан ниссээр бараа алдрав гэнэ. Нөгөөх элээ модны орой дахь үүрэндээ очиж өлсгөлөн ангаахайгаа хооллох үеэр моншийн сарвуу, үс арьс нь газарт унасаныг хүн олж түүнд наалдсан нь алт болохыг мэдэв гэнэ. Үүнээс хойш алмас хаана байгааг хүмүүс байнга эрсээр агуйг олсон ч түүнд ойртох зоригтон байсангүй, зориглосоныг нь алмас тасдчин хаядаг байв. Гэсэнч тэд нөгөөх агуйг мартсангүй. Харин ягчис шөнөөр гадагш гарч идэш хайдаг болсоор олон жилийн дараа тэрээр хөгширч гарч чадахаа больж агуйн адраас ёроолд унасан сарсан багваахайн ангаахайг авч залгисаар амиа зогоож байв. Алмас “Би энэ агуйгаас гадаа гарч амьсгаа авч хүчтэй болох хэрэгтэй. Алмасын удмыг залгуулж тэнгэрийн зарлигийг гүйцээх эцсийн эм би байвч чадсангүй, Хан тэнгэрийн зарлигийг би унагав” хэмээн өөрөө өөртөйгөө ярьсаар л байв. Биед, нь алт наалдаж шарласан ч түүнд уснаас өөр хэрэгтэй зүйл юу ч байсангүй, түүний хүүхэн хурц хараа нь уснаас өөр юуг ч олж харахгүй болжээ. Ам нь цангасаар уруул нь омголтож хатсан байв.

 Биедээ наалдсан алтыг гүвэх ч тэнхээ байсангүй, ганц балга ус олж уухсан гэвч агуйнхажуугаар даргилан урсах тунгалаг горхиноос дусал ч үлдсэнгүй ширгэж дуусчээ. Усгүй болох аюулыг анх удаа мэдэрсэн тэрээр амь тэмцэн хайвч олдсонгүй. Зөвхөн хажуу талын хуурайсан голын голдрил агуйн амаар ёлтойх нарны цацралд  шаргалтах агаад харанхуй агуйд нүд чичлэх мэт цоргино. Агуйд амьдрагч сарьсан багваахайнууд шуугин сарсалдахад тэрээр “Эд өдөр унтаж шөнө босдог байтал тэднийг хэн сэрээв?” гэсээр өндийв. Хөгшин ягчис хөдлөх бүрдээ өөрийнхөө хүч чадлыг шавхан агуйн амсарт дөхөв. Гэтэл агуйд хүмүүс ойртсоор эцэст нь үүдээр нь уван цуван гүйлдэж үл ойлгогдох хэлээр ярилцан бөөн шуугиан болж байлаа. Тэд бүгд хурдан буу, хурц зэвсэг агсаж асар хүчит техник хөлөглөн  бүх биеэ хуяг дуулгаар хамгаалсан тул хүн гэхэд итгэмээргүй, төстөйгөөс жартгар хоёр нүдэнд нь ноцсон шуналын хилэн улаан дөл, гал мэт дүрэлзэх аж. Ягчис эдгээрс намайг хүчтэй байхад үүгээр ирэх нь байтугай ойртохоос айж нэг хөдлөхөд л өмдөндөө шээс алддаг байсан бус уу. Одоо эд нар бүр улай үзсэн хэрээ мэт амьдаар нүдийг  минь ухах нь холгүй болжээ. Би тэдэнтэй эцсээ хүртэл үзэлцсүгэй хэмээн агуйн аманд мөлхсөөр хүрч босох гэтэл хөл нь хөдөлсөнгүй, хашгирах гэтэл хоолой нь гарсангүй, дотор нь давчдан чээжээ дэлдэхээр гараа далайсан ч чадсангүй илсээр амьсгаа авахаар гадагш зүтгэв. Тэр ямарч байсан тулалдахаар бослоо. Яагаад ч юм энэ тулаан түүний хувьд хамгийн эцсийн тулаан болно гэж бодогдсоор л байв. Тэрээр агуйн аманд орж ирсэн эхний шуналтын хоолойг тас базан, дараачийнх нь гэдсийг хүү татав.

 Хүмүүс сэрдхийн түр ухарсан ч шуналд автсан тэдгээрс түүнээс айсангүй, үхэл гэдгийг бүх төрөл хэлбэр, жороор нь үзэж ханасан тэд аймшигт алмас гэвч шунал нь юунаас ч хүчтэй тул энэ бүхнийг үл тоон зүтгэсээр байв. Хүмүүс дахин ургаш давшилж гаднаас галт зэвсэгээр түүний зүг гал нээхэд алмас тэднийг хөөж тараахаар ургаш алхав.

Энэ үеэр агуйн аман дээр байсан асар том хадыг хүмүүс хөшин түүний толгой дээр унагахад тэрээр ангалзан хашгирах гэсээр дуу гарсангүй, агуйн өнгө улайрсаар бүр толгой дээр нь эргэлдэж, эргэн тойронд цус, тэнгэрийн өнгө ч улайд автсаныг эцсийн удаа харсаар өндийвөөс тэртээд Ноён уулын оройг нөгөөх улаан манан бүрхснийг олж хараад “Ээ Хан тэнгэр минь, Ээ элээ халаг минь” хэмээн залбирсаар доош сөхөрлөө. Алмас одоо энэ улай нар халхлах буй хэмээн урьд өмнө хэзээ ч юунаас ч айж байгаагүй тэрээр гэнэт айдаст автан “аюул... аюул” хэмээн амандаа үглэсээр ухаан балартав.

Ойролцоох шуугиан дундаас уухайлан дайрах хүмүүсийн дуу чихэнд нь хадаж дутуу үхсэн хөгшин ягчисыг тал талаас нь царцаа дамжилсан шоргоолж мэт чирч гадаа гарган үтэр хаяж хар тэнхээгээрээ хурайлан хашгирч байв. Тэдний өмнөөс алмас “Хүмүүсээ энэ алтыг бүү ав. Та нарын үр хүүхдүүд хоорондоо дайсагналцан тэдний тэмцэлд цус урсах болно” хэмээн үглэсээр байвч хэн ч түүнийг ойлгосонгүй.

 Хүмүүс алмас дээгүүр алхлан агуйн амаар чихэлдэн орцгоож хөл дор сул хөглөрөх шар шороог булаалдан удсан ч үгүй тэр дороо л амь хайргүй зодолдож нүдэлдэж эхлэв. Гэнэт газар хүчтэй доргин, агуйн хана нурж хоромхон зуурт болсон энэ гэнэтийн нуралтад хүмүүс орилолдон гарах гэвээс агуй битүүрч ор мөргүй битүү харанхуйд дээрээс хад чулуу дарж орхив. Тэнгэр гэнэт бүрхэн бөөн хар үүл гарч усан бороо орж овгор газрыг тэгшлэв гэнэ.  Агуйн аманд ухаангүй унасан алмас төдөлгүй босч ой руу орж бараа алдрав. Хан тэнгэрийн зарлигийг биелүүлжэс чадсан энэ агуйн сүүлчийн алмас ингэж үзэгдэхээ больсноос хойш үүгээр хүний хөл тасарч хаа нэгтээ эр, эм нь үл мэдэгдэх өндөр  хүн гэхэд асар том нэгэн энэ хавийг тойрон явдаг байсныг Ноён уулын онгон савдаг хэмээн шүтэж жил бүрийн намрын эхэн сард эр үхрийн махаар тахидаг байснаа Ардын засгаас хойш хориглосноор эл заншил орхигджээ.

 Харин өнөөх агуй, их алт, дарагдсан  хүмүүсийн хамт ор мөргүй болж чухам хаана буйг мэдэх хүн үгүй болж, хаа холын нутгаас ч  харийнхан цувсаар л олон жилийн дараа ахин дахин ирж тэнд уурхай нээж чадсан байна.

 Алтны уурхайг дагаж гаргасан хаягдал шороог нь угаан алт олж амьдардаг тэнэмэл хүмүүс, түүнийг дагаж доншуур наймаачид, хулгайч, цагдаа нар цөм бүрэлдэв. Нинжа нар хэмээх эдгээр хүмүүс утсан улаан амийг үл хайхран тэрхүү шороог л түрүүлж эзэгнэхийн төлөө тэмцэлдэн нэгнийх нь үхлээр нөгөөд нь шороо олдох тул тэнд хүний амь шорооноос ч хямд болсон байв.

 Олны хөл, автомашины хөдөлгөөнд дарагдсан энэ эрээн хүр, хогийн хүр болж үүнээс холгүй орших Бороогийн хөндий шил шилээ даран буусан гэр майхан оромж, энд тэндгүй хөглөрөх хог шороо сэдийлсэн газрын зай чөлөөгөөр машин зөрөх төдий зам гарч нэг хэсэг чөлөөнд дан модон байшин харагдах нь эндхийн компанийн салбар нь. Түүний цаахана нь гэрэл хаяггүй торон хашаанд өдөр шөнөгүй байдаг буутай манаа, ШТС-ийн дэргэдэх дэлгүүр, цагдаа, жорлон, хаяа хаяагаа дэрлэн орших эдгээрс бол эндхийн хамгийн өнгөтөй гэрэлтэй ил тод харагдах хэсэг нь бөгөөд хүмүүс шивнэн ярилцах тул үл ойлгогдоно.Энэ гэрлийн дундаас ”Бороо гоулд” хэмээн цусан улаан өнгөөр бичигдсэн энэхүү үг шөнийн түнэл харанхуйд сүүмэлзэн түүнээс ойх улаан туяа тэнгэрийн мандлыг бүрхэн энэ манан дунд Ноён уулын орой ув улаан үзэгдэнэ. Энэ дундах таван жилд эндэх бүх алт эрдэнэс алга болжээ. Бусад нь бүгд нууц байдалд шөнийн тэнгэр мэт бүрхэг харанхуй аж. Хурц хуучны агуйг харсаар байвчиг битүү өргөст тортой тул  очих зам байсангүй, алмасыг дарсан чулууг харсаар байвч хүрч  чаддаггүй, хүмүүсээ хэмээн  хашгирах гэвч дуу нь гарсангүй. Харин түүний хажууд эхнэрийнх дуу хадаж байлаа.

-Хөөе Та босоорой цаана чинь манай хэдэн гахай айлын ногоонд орчихож хэмээн эхнэрийнхээ дуунаар Хурц ухасхийн сэрснээ эхнэртэйгээ ч  дуугарсангүй “Ноён уулын минь онгон сахиус өршөө, Ноён уулын минь онгон сахиус өршөө”... хэмээн мориндоо мордон Ноён уулын зүг давхин одлоо. Их Ноён уулын орой улаан мананд битүү дарагдсан байв.

 Арлингтон, Виржиния. АНУ 


 

2015 оны 3-р сарын 25, Лхагва гариг, 09:29

Уур уцаараар хооллогч чөтгөр

Нийтэлсэн Д. Отголт

nuutsbish- 000674

Бусдын уураар хооллогч чөтгөрт хүний ертөнцөд идэх хоол олддоггүй байв. Нэг удаа намуухан сууж ажиглавал, айл гэрийн дотор бас тэдний дунд арьс өнгө, газар шорооны хэрүүл шуугиан байдгийг мэдэж авлаа.

2015 оны 3-р сарын 19, Пүрэв гариг, 14:35

Сансар ба монгол хүн

Нийтэлсэн Н.Бадарч

medee- 000667

                                             Монгол хүн Сансарт ниссэний 34 жилийн ойд

Их зохиолч Д.Нацагдорж ид залуу, найргийн онгодоо халгиан шатаж явахдаа сансар огторгуйн тухай Холхи газраас гялалзан харагдах өнгөт одоо... Манай хүн төрөлхтөн чамтай танилцахыг хэдийнээс хүсэв ...  хэмээн шүлэг найрагтаа мөрөөдөж байсныг хүн бүхэн мэдэх билээ. Газар дээрх амьдралаа яая гэж байж галзуурах гэж... хэлэх нь ч бас байлаа. Их зохиолч маань харамсалтайгаар ертөнцийн мөнх бусыг ч үзүүлсэн ч түүний мөрөөдөл, гайхамшигт бүтээлүүд Монголын уран зохиолын мөнх оргил болон үлдсэн юм

2014 оны 12-р сарын 12, Баасан гариг, 23:38

Зүрх хулгайлагч | Монгол кино

Нийтэлсэн Баяр

Kino1 

 

2014 оны 12-р сарын 09, Мягмар гариг, 13:25

Predestination [Монгол хадмал]

Нийтэлсэн Баяр

Kino00014

2014 оны 12-р сарын 09, Мягмар гариг, 13:18

UMON TV- ИЙН НЭВТРҮҮЛЭГ [2014.12.05]

Нийтэлсэн Баяр

NB Picture-119

АНУ- ын нийслэл дэхь Монгол сургуулийн “ Хүүхдийн төлөө- Халуун сэтгэл” хандивын арга хэмжээнээс бэлтгэсэн нэвтрүүлгийг энд дарж хүлээн авч үзээрэй.
 Манай нэвтрүүлэг: МҮОНТ- ийн 2- р сувгаар 2 долоо хоног бүрийн Ням гарaгийн 18.30 минутаас, мөн Америкт Виржиниа мужийн Арлингтонд 7 хоног бүрийн Баасан гаригт 17.00 цагаас, Ням гаригт 18.30 цагаас Cомcаsтын-69, Verizonы 38-р сувгаар,Fairfax, Loudоun, Stafford, Prince William county болон Falls Church , Frederickburgт: 7 хоног бүрийн Мягмар гаригт 16.30 Пүрэв гаригт шɵнийн 12.30 цаг Бямба гаригт

2014 оны 12-р сарын 02, Мягмар гариг, 13:24

Нэг ч гэсэн юм өөрсдөө хийцгээе

Нийтэлсэн Н.Бадарч

medee- 000669

Өнөөдөр үйлдвэрлэлд нэвтрэхгүй байгаа шинэ бүтээл, нээлт бүрийн цаана улс орон хөгжил дэвшилд хүрэх асар их оюуны боломж, эдийн засгийн нөөцөө алдаж, эрдэмтдийн он жилээр зүтгэсэн хөдөлмөрийг үнэгүйдүүлж байгаа нь зөвхөн төрийн санхүүгийн боломжоос шалтгаалж буй бус гэхэд хилсдэхгүй байх.

2014 оны 11-р сарын 18, Мягмар гариг, 01:57

Монгол морины түүх

Нийтэлсэн Д. Отголт

medee- 000667

<<Reсkless>> буюу <<Айдасгүй>> гэдэг нэртэй энэ морь Солонгосын дайны үеэс домог болон Америкуудын дунд яригдсаар, олон арван шагнал хүртсэнээр үл барам 2013 онд Вашингтон ДС гийн морин цэргийн музеид баатрыгаа нэхэн санаж, дурсгалын хөшөөгий нь босгожээ.

2014 оны 11-р сарын 14, Баасан гариг, 16:06

Унагахаас босгох нь

Нийтэлсэн Н.Бадарч

medee- 000668

Ерөнхий сайдаа танхимаар нь огцоруулж, ард иргэд нь хаана хямдхан гол зогоочих юм байнав хэмээн гүйлдэцгээж, энэ дор төр  засаг маань унаагаа юүлж байна даа. “Засаг огцрох нь морио юүлэхтэй ижил” хэмээн Доржготов авугайн онож хэлснээр юүлсэн морь нь налихтай байвал унасан эзэндээ унаа бус уршиг тарих нь лавтай.

2014 оны 11-р сарын 04, Мягмар гариг, 20:07

Үхлийн сонголт

Нийтэлсэн Д. Отголт

medee- 000666

29 настай Brittany Maynard гэгч эмэгтэй хүнд хэлбэрийн тархины хорт хавдраар оношлогдсоны дараа өөрийн хүсэлтээр унтуулах эмийн дор өнгөрсөн долоо хоногт нөхөр, ээж, хойд аав дотны андуудаараа хүрээлүүлээд,

2014 оны 10-р сарын 24, Баасан гариг, 08:25

Ховордсон зэрлэг амьтад

Нийтэлсэн Н.Бадарч

medee- 000665

Хорвоогийн амьтан гэдэг өөрийн гэсэн амьдрах орчин, хэвшмэл нутагтай, түүндээ тохирсон өнгө, бүтэцтэй байдаг ажгуу. Идээшиж дассан  тэрхүү тогтолцоог нь эвдвээс нүүж дайжих буюу устаж алга болно. Манай оронд хүний үйл ажиллагааны улмаас эл байдалд хүргэсэн ан амьтан, жигүүртэн олон, сүүлийн үед бүр нийт амьтад өртөж эхлээд байна.

2014 оны 10-р сарын 11, Бямба гариг, 01:40

22-р Гудамж | Монгол хэлээр

Нийтэлсэн Баяр

News-0033-1

 

2014 оны 10-р сарын 11, Бямба гариг, 01:33

Mөрөөдлийн Tеатр ах дүү гурав | Хошин шог

Нийтэлсэн Баяр

NB Picture-328

Хуудас 99-с 1
  • Инээдтэй зурагууд
     
    Нийтэлсэн 2012 оны 4-р сарын 04, Лхагва гариг, 18:31 Дэлгэрэнгүй...
  • Animated Short HD FILM : "Brain Divided"
    Нийтэлсэн 2014 оны 3-р сарын 09, Ням гариг, 16:17 Дэлгэрэнгүй...
  • Чулуунчимэг - Эрхэмсэг [Клип]
     
    Нийтэлсэн 2012 оны 4-р сарын 12, Пүрэв гариг, 12:54 Дэлгэрэнгүй...
  • Таны чөлөөт цагт
    Нийтэлсэн 2014 оны 4-р сарын 29, Мягмар гариг, 15:59 Дэлгэрэнгүй...
  • lollapalooza August 4,5 2012 [Live]
    Lollapalooza нь Jane's Addiction хамтлагын дуучин Perry Farrell 1991 онд анх үүсгэж 1997 хүртэл жил бүр зохиож ирсэн хөгжмийн наадам юм. Хэсэг хугацаанд тасалдаж 2003 оноос ахин зохион байгуулж эхэлсэн бөгөөд 2004 онд наадмыэ тасалбарын худалдан авалт тун бага байснаас уг хөгжмийн наадмыг цуцлан 2005 оноос эхлэн өнөөдөр хүртэл Chicago хотын Grant Park - д амжилттай зохион байгуулж ирсэн. Голдуу Алтернатив рок, Хүнд метал рок, Панк рок болон Хип Хоп стиллээр дуулдаг хамтлаг дуучид оролцдог юм.  Ингээд тухлан сууж шууд дамжуулж буй концертыг доор товч дээр дарж хүлээн авна уу?
    Нийтэлсэн 2012 оны 8-р сарын 03, Баасан гариг, 23:13 Дэлгэрэнгүй...

FB button1TW button1

Таалагдсан бол .... Like!!!

               961

I'm helping #teachtheweb with others by sharing my skills. Join me and collect your badge! http://mzl.la/1x2MyeH

Chat1

bh 300x250 05 bluehost

Newspaper

Temp ad2

OS1
beijing wok

 

Хашиграан

Hэвтрэх

facebook

B215x180

Хамтрагчид

umontv

B-AMCYA

Berbist

Реклам

oracle

monster

Bluehost-ad